{"id":488,"date":"2020-05-18T07:51:00","date_gmt":"2020-05-18T07:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/przystan.projektstrony.com.pl\/?p=488"},"modified":"2025-06-12T11:15:15","modified_gmt":"2025-06-12T09:15:15","slug":"cmentarz-przy-ulicy-lipowej-w-lublinie-stara-i-wielowyznaniowa-nekropolia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/cmentarz-przy-ulicy-lipowej-w-lublinie-stara-i-wielowyznaniowa-nekropolia\/","title":{"rendered":"Cmentarz przy ulicy Lipowej w Lublinie. Stara i wielowyznaniowa nekropolia."},"content":{"rendered":"\n
\n

Cmentarz przy ulicy Lipowej w Lublinie<\/p>\n\n\n\n

Stara i wielowyznaniowa nekropolia.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ulica Lipowa<\/strong><\/a> to jedna z najwa\u017cniejszych ulic w Lublinie<\/strong>. Stolica wojew\u00f3dztwa lubelskiego oferuje nam tam dost\u0119p do niedawno wybudowanego centrum handlowego Plaza<\/a>, szereg sklep\u00f3w, budynk\u00f3w mieszkalnych, a nawet dwa licea og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce. To, co jednak sprawia, \u017ce ul. Lipowa jest tak popularna, to bardzo stary kompleks cmentarny<\/strong>. Cmentarz przy ulicy Lipowej<\/strong> w lublinie<\/strong> to przede wszystkim jedno z najstarszych miejsc poch\u00f3wku we wschodniej Polsce. Powsta\u0142y one w 1794 roku<\/strong> i od tej pory chowani tam byli ludzie r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 i r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci. Nekropolia wype\u0142niona jest wieloma nagrobkami, kt\u00f3re dzisiaj uznawane s\u0105 za cenne dzie\u0142a sztuki. Jaka jest jednak historia tego miejsca? Dlaczego zesp\u00f3\u0142 cmentarzy przy ulicy lipowej w Lublinie ma tak wa\u017cn\u0105 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 i kulturow\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Historia zabytkowego cmentarza przy Lipowej w Lublinie<\/h2>\n\n\n\n

W 1794 roku biskup che\u0142mski i lubelski Wojciech Skarszewski<\/strong><\/a> (kt\u00f3ry w p\u00f3\u017aniejszych latach by\u0142 arcybiskupem warszawskim i prymasem Kr\u00f3lestwa Polskiego) postanowi\u0142 wyda\u0107 zezwolenie na poch\u00f3wek na ziemiach dawnego klasztoru Panien Brygidek Lubelskich<\/strong>. Co ciekawe, z pocz\u0105tku na cmentarzu chowane by\u0142y wy\u0142\u0105cznie szcz\u0105tki, kt\u00f3re wcze\u015bniej z\u0142o\u017cone by\u0142y przy ma\u0142ych cmentarzykach przyko\u015bcielnych. Z tego wzgl\u0119du pocz\u0105tkowy obszar 1,68 ha by\u0142 wystarczaj\u0105cy. Warto dodatkowo nadmieni\u0107, \u017ce razem ze szcz\u0105tkami przenoszone by\u0142y pomniki. Niekt\u00f3re z nich zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Z czasem jednak w\u0142adze zezwoli\u0142y na \u201enowe\u201d poch\u00f3wki. Pierwsze oficjalne wzmianki pochodz\u0105 z 1811 roku. Z biegiem czasu w\u0142adze musia\u0142y dokupi\u0107 przyleg\u0142e tereny i w ten spos\u00f3b cmentarz przy ulicy Lipowej w Lublinie znacz\u0105co si\u0119 powi\u0119kszy\u0142. Z czasem zacz\u0119to chowa\u0107 ludzi o innej religii i narodowo\u015bci. W ten spos\u00f3b w 1825 roku powsta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 ewangelicko-augsburska, a 15 lat p\u00f3\u017aniej, bo w 1840, za\u0142o\u017cono tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 grecko-unick\u0105<\/strong>. Ta druga znana jest dzi\u015b jako cz\u0119\u015b\u0107 wydzielona dla cmentarza prawos\u0142awnego.<\/p>\n\n\n\n

Nekropolia w XX wieku<\/h2>\n\n\n\n

Kolejne lata to dalszy rozw\u00f3j i powolna transformacja poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w cmentarza. Podczas I Wojny \u015awiatowej w\u0142adze zadecydowa\u0142y wykorzysta\u0107 jeden z obszar\u00f3w jako miejsce poch\u00f3wku poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy<\/strong>. Od tamtej pory wyodr\u0119bniono specjaln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cmentarza rzymskokatolickiego, kt\u00f3ra dzi\u015b znana jest jako cmentarz wojskowo-komunalny<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Oznacza to, \u017ce w tym momencie zesp\u00f3\u0142 cmentarny sk\u0142ada si\u0119 z czterech oddzielnych cz\u0119\u015bci. Mowa tutaj o cz\u0119\u015bci rzymskokatolickiej, ewangelicko-augsburskiej, prawos\u0142awnej, oraz wojskowo-komunalnej. Co ciekawe, pomimo oddzielnych partii, Lublinianie oraz lokalna ludno\u015b\u0107 traktuje cmentarze przy ulicy Lipowej jako jedn\u0105 nekropoli\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Znani i zas\u0142u\u017ceni dla miasta lublinianie pochowani na cmentarzu<\/h2>\n\n\n\n

Na cmentarzu pochowano wiele os\u00f3b zas\u0142u\u017conych nie tylko dla miasta, ale r\u00f3wniej ca\u0142ego regionu lubelskiego czy nawet kraju. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce opr\u00f3cz bohater\u00f3w narodowych, cmentarz jest tak\u017ce miejscem spoczynku \u017co\u0142nierzy innych narodowo\u015bci<\/strong>, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119cali si\u0119 i umierali na ziemiach polskich. Mowa tutaj, mi\u0119dzy innymi, o \u017co\u0142nierzach Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej, kt\u00f3ra to w 1920 roku pomaga\u0142a nam w walce z bolszewikami. Ich oddanie uwiecznione zosta\u0142o w 2001 roku, kiedy to ods\u0142oni\u0119to pomnik ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz tego, nale\u017cy tak\u017ce pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce w 2016 roku odby\u0142o si\u0119 uroczyste pochowanie kozak\u00f3w do\u0144skich<\/strong><\/a>, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c wspierali si\u0142y polskie w 1920 roku. Innymi zas\u0142u\u017conymi osobami, kt\u00f3re pochowane zosta\u0142y na cz\u0119\u015bci prawos\u0142awnej, to Jan Ziemski<\/strong><\/a> oraz Jan Riabinin<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u017bo\u0142nierze i poeci<\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o cz\u0119\u015b\u0107 wojskowo komunaln\u0105, to powstawa\u0142y tutaj mogi\u0142y symboliczne (jak w przypadku Majora Hieronima Dekutowskiego<\/a>). Opr\u00f3cz tego, znajdziemy tutaj groby \u017co\u0142nierzy Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich<\/a> <\/strong>(mi\u0119dzy innymi Stanis\u0142awa Szaconia ps. \u201ePa\u0142ka\u201d<\/strong>), czy innych wojskowych, w tym Stefana Chrzanowskiego<\/strong> oraz Stanis\u0142awa Ciemochowskiego<\/strong>. W cz\u0119\u015bci wojskowo-komunalnej pochowano tak\u017ce J\u00f3zefa Czechowicza \u2013 poet\u0119 awangardowego, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli grupy poet\u00f3w \u201eReflektor\u201d.<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W cz\u0119\u015bci ewangelicko-augsburskiej le\u017c\u0105 takie osoby jak Tadeusz Czajka<\/strong> czy Emil Plage<\/strong>. Nie mo\u017cemy zapomnie\u0107 o jednym z najpopularniejszych browarnik\u00f3w lubelskich, a mianowicie Juliuszu Vetterze<\/strong><\/a>. Najwi\u0119cej zas\u0142u\u017conych znajdziemy jednak w cz\u0119\u015bci rzymskokatolickiej. To tam pochowani zostali Zbigniew Ho\u0142da, Maria Bechczyc-Rudnicka, \u0141ucja Ba\u0142zukiewicz, J\u00f3zek Szyma\u0144ski<\/strong>, czy ostatnimi czasy Romuald Lipko<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Zabytki cmentarza<\/h2>\n\n\n\n

Kompleks cmentarny oferuje nam szereg zabytk\u00f3w, kt\u00f3re od 1985 roku s\u0105 obj\u0119te ochron\u0105. Komisja Ochrony Zabytk\u00f3w Cmentarnych<\/strong> dba o to, aby odrestaurowywa\u0107 wszystkie obiekty, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na swoje walory historyczne b\u0105d\u017a kulturowe otrzyma\u0142y status zabytku.<\/p>\n\n\n\n

Na nasz\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 dodatkowo trzy kaplice \u2013 po jednej w cz\u0119\u015bci rzymskokatolickiej, prawos\u0142awnej oraz wojskowo-komunalnej. Opr\u00f3cz tego, to w\u0142a\u015bnie na obszarze nekropolii postawiono pierwsze na Lubelszczy\u017anie Kolumbarium<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowo pami\u0119tajmy o wszystkich pomnikach nagrobnych autorstwa Antoniego Kurzawy<\/strong>, Boles\u0142awa Syrewicza<\/strong> i wielu innych znanych artyst\u00f3w. Na terenie cmentarza, a dok\u0142adniej w cz\u0119\u015bci prawos\u0142awnej, znajduje si\u0119 tak\u017ce cerkiew.<\/p>\n\n\n\n

Cmentarz przy Lipowej w Lublinie i coroczna kwesta<\/h2>\n\n\n\n

Jak wylicza Bogdan Wo\u017any \u2013 w\u0142a\u015bciciel firmy pogrzebowej z Lublina<\/a> \u2013 ponad 200 nagrobk\u00f3w uda\u0142o si\u0119 do tej pory wyremontowa\u0107 dzi\u0119ki specjalnym datkom corocznym na rzecz nekropolii. Kwesty to organizowane wsparcie, w kt\u00f3rych udzia\u0142 bior\u0105 najr\u00f3\u017cniejsi wolontariusze. Co roku udaje si\u0119 zebra\u0107 pieni\u0105dze na remont najbardziej zniszczonych pomnik\u00f3w \u2013 zabytk\u00f3w. W ostatnich latach kwesty wynosi\u0142y 60-80 ty\u015b z\u0142otych.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Cmentarz
Cmentarz Lipowa Lublin<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cmentarz przy ulicy Lipowej w Lublinie Stara i wielowyznaniowa nekropolia. Ulica Lipowa to jedna z najwa\u017cniejszych ulic w Lublinie. Stolica wojew\u00f3dztwa lubelskiego oferuje nam tam dost\u0119p do niedawno wybudowanego centrum handlowego Plaza, szereg sklep\u00f3w, budynk\u00f3w mieszkalnych, a nawet dwa licea og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce. To, co jednak sprawia, \u017ce ul. Lipowa jest tak popularna, to bardzo stary kompleks cmentarny. Cmentarz przy ulicy Lipowej w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2686,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-488","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=488"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2710,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/488\/revisions\/2710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wozny.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}